مراحل قانونی طلاق؛ از داوری تا ثبت در شناسنامه

مطابق ماده 1136 قانون مدنی، «طلاق دهنده باید بالغ و عاقل و قاصد و مختار باشد.»

«البته فراموش نشود که طلاق دهنده مرد است، اگر زن نیز با دارا بودن حق طلاق اقدام به جدایی می کند باز هم این عمل به نمایندگی مرد صورت می گیرد و این شرایط (شوهر) برای اجرای صیغه طلاق است.

مقصود از بالغ در این ماده قانونی کسی است که به سن 15 سال قمری رسیده باشد. همچنین مجنون (چه دایمی و چه ادواری) به علت آنکه فاقد قوه درک و اراده حقوقی است، نمی تواند زن خود را طلاق دهد و استثنائا قانونگدار به ولی یا قیم مجنون اجازه داده که نسبت به طلاق زوجه اقدام کند.

شرایط مطلقه

برای اجرای صیغه طلاق شرایط خاصی برای زن در نظر گرفته نشده است، فقط مطابق با مواد 1140 و 1141 قانون مدنی زن هنگام طلاق باید دو شرط ذیل را داشته باشد:

1- زن باید هنگام طلاق پاک باشد (طلاق در مدت عادت زنانگی یا در حال نفاس صحیح نیست).

2- باید از پایان عادت زنانگی تا هنگام طلاق بین زن و شوهر نزدیکی روی نداده باشد.

البته فلسفه این شرایط معلوم شدن وضعیت زن از لحاظ بارداری است.

تشریفات طلاق

تشریفات طلاق به چهار مرحله داوری، گواهی عدم امکان سازش، اجرای صیغه طلاق و ثبت طلاق تقسیم می شود.

در حقوق امروز هرگاه شوهر بخواهد زن خود را طلاق دهد یا حتی در مواردی که قرار بر این است که طلاق به صورت توافقی صورت بگیرد، پس از مراجعه به دادگاه، دادگاه یک نفر از خویشان مرد و یک نفر از خویشان زن را به عنوان داور برای اصلاح بین زوجین انتخاب خواهد کرد. داوران مطابق با قانون مکلف هستند سعی و تلاش خود را برای اصلاح امور بین زوجین به کار گیرند، در صورتی که تلاش آنان به نتیجه نرسد باید رای خود را بر مبنای عدم امکان سازش صادر کنند. در این صورت دادگاه براساس رای داوران، گواهی عدم امکان سازش را صادر خواهد کرد.

پس از صدور رای داوری، تنها مرحله ای که باقی می ماند آزمایش بارداری زوجه است که باید از آزمایشگاه پزشکی قانونی اخذ و تحویل شود. از آنجا که وجود یا عدم جنین ممکن است در تصمیم زوجین و دادگاه موثر باشد یکی از موارد ضروری برای صدور حکم عدم امکان سازش است. نهایتا پس از طی مراحل فوق دادگاه حکم عدم امکان سازش زوجین را صادر می کند. در حکم صادره وضعیت حقوقی مالی زوج (از قبیل: مهریه، نفقه، اجرت المثل و جهیزیه) و همچنین وضعیت فرزندان (از قبیل، تعیین اینکه کدام یک از زوجین طبق توافق، مسوولیت نگهداری از اطفال را بر عهده دارد یا ساعات ملاقات و...) مشخص خواهد شد.

پس از این مرحله مطابق ماده 1134 قانون مدنی؛ «طلاق باید به صیغه طلاق در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند، واقع گردد.»

پس از اینکه صیغه طلاق واقع شد باید در دفتر رسمی طلاق به ثبت برسد و مراتب آن در شناسنامه زن و مرد قید شود و ثبت نکردن طلاق جرم شناخته شده است.