خطر تابش اشعه بالای سر تهرانی‌ها

در روزهای گذشته نمودارهایی از میزان تابش پرتو فرابنفش در فضای مجازی دست به دست شد؛ اشعه‌ای که مقدار اندکی از آن برای بدن انسان لازم و بیش از مقدار مشخص آسیب‌زاست. رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور می‌گوید: در ساعات خاصی از روزهای تابستان، شاخص پرتو فرابنفش در تهران به عدد ۱۰ تا ۱۱ نیز می‌رسد که بیشترین حد تابش است البته تابش اشعه فرابنفش نه قطعا اما تقریبا مانند روال طبیعی است و از آن‌جا که ناپیداست، تاکنون به آن بی توجهی شده است.

به گزارش سایت جنایی، مهدی رهنما در گفت‌وگو با ایسنا درباره بازه شاخص پرتو فرابنفش توضیح داد: شاخص فرابنفش بر اساس استانداردهای بین‌المللی در ۱۱ طبقه دسته‌بندی می‌شود. مقادیر بین صفر تا ۳ در محدوده ایمن یا «سبز» قرار دارند و قرار گرفتن در معرض تابش در این بازه، حتی برای تولید ویتامین D نیز مفید است اما از عدد ۴ به بالا، توصیه می‌شود افراد از کرم ضدآفتاب، عینک آفتابی و کلاه لبه‌دار استفاده کنند. شاخص‌های ۶ و ۷ تابشی شدید را نشان می‌دهند که می‌تواند موجب آفتاب‌سوختگی و آسیب پوستی شود و از شاخص ۸ به بالا خطرات جدی برای سلامت انسان به همراه دارد و عدد ۱۱ نیز خطرناک‌ترین میزان برای سلامت انسان است.

وی افزود: در تهران، در اغلب روزهای تابستان و به‌ویژه حوالی ساعت ۱۲ ظهر تا ۱۴ و۳۰ دقیقه شاخص پرتو فرابنفش بین ۱۰ تا ۱۱ است که بالاترین سطح هشدار محسوب می‌شود. به‌ندرت پیش می‌آید که در این بازه زمانی، شرایط تابش تضعیف شود البته در ساعات ابتدایی روز مانند ۶ صبح، شاخص اشعه فرابنفش معمولاً در محدوده سبز است اما به‌تدریج از حوالی ساعت ۹ به بعد افزایش می‌یابد و ظهر به اوج خود می‌رسد.

رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو تأکید کرد: شاخص پرتو فرابنفش از پارامترهایی همچون ارتفاع از سطح زمین، زاویه تابش خورشیدی، میزان ابرناکی، آلایندگی و… متاثر می‌شود. در حال حاضر بالاترین مقداری که برای تهران در ماه تیر ثبت شده، شاخص حدود ۱۱ بوده که خطرناک‌ترین حد استاندارد جهانی است.

درآمد ماهی 50 میلیون میخوای؟ تعمیرات موبایل یاد بگیر!

رهنما با اشاره به سابقه اندازه‌گیری تابش پرتو فرابنفش در ایران تأکید کرد: در حالی که این شاخص به‌ دلیل تغییر اقلیم و آلاینده‌های جوی، با تغییراتی روبرو شده است اما این پدیده همواره به‌صورت طبیعی وجود داشته و معمولا در تمام نقاط دنیا به این شکل است که در ساعتی از روز، بیشترین مقدار اشعه خورشید در سطح زمین دریافت می‌شود و شاخص آن افزایش می‌یابد، با این وجود از آن‌جا که این‌ شاخص تنها حدود ۱۰ سال یا کمی بیشتر است که در تهران و ایران اندازه‌گیری می‌شود، برای عموم مردم همچنان نا آشنا و سوال برانگیز است.

رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو افزود: کوهنوردان همواره بیشتر در معرض تابش قرار داشتند و اغلب تجربه آفتاب سوختگی را داشته‌اند؛ در واقع این مخاطره همواره وجود داشته است.

نقش دوگانه ازن در مهار و تشدید پرتو فرابنفش

رهنما در ادامه با اشاره به نقش ترکیبات آلاینده در تغییر شدت تابش توضیح داد: دو نوع ازن وجود دارد که یکی ازن استراتوسفری است که در لایه‌های بالای جو قرار گرفته و مانع ورود پرتو فرابنفش به سطح زمین می‌شود. دیگری ازن سطحی است که در نتیجه واکنش‌های شیمیایی آلاینده‌ها در سطح زمین به‌ویژه در تابستان‌ها تشکیل می‌شود.

وی ادامه داد: ازن سطحی که اغلب در ساعات اوج تابش و در حضور گرما و نور خورشید تشکیل می‌شود، می‌تواند خود یک آلاینده ثانویه باشد و همراه با افزایش تابش پرتو فرابنفش، ریسک‌ بیشتری را ایجاد کند.

عوارض اشعه فرابنفش؛ از آفتاب‌سوختگی تا سرطان پوست

رئیس پژوهشگاه هواشناسی درباره خطرات تماس با اشعه فرابنفش گفت: قرار گرفتن در معرض تابش شدید فرابنفش می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، التهاب پوستی و در موارد بسیار شدیدتر سرطان پوست شود. اگر این تماس به‌صورت مزمن و بدون مراقبت باشد، خطرات جدی‌تری ایجاد می‌کند اما این مخاطرات با رعایت توصیه‌هایی نظیر استفاده از کرم ضدآفتاب، عینک آفتابی و اجتناب از حضور مستقیم در زیر نور خورشید در ساعات اوج تابش خورشید تا حد زیادی کاهش می‌یابد.

پیش‌بینی روزانه تا فصلی تابش فرابنفش

وی در پاسخ به پرسشی درباره دوره‌های زمانی پیش‌بینی تابش فرابنفش توضیح داد: پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو با استفاده از مدل‌های عددی و معادلات ریاضی، پیش‌بینی‌هایی را برای تابش فرابنفش ارائه می‌کند. ورودی‌های این مدل‌ها شامل عواملی مانند میزان تابش خورشید، موقعیت جغرافیایی، ساعت روز، دما و رطوبت هستند. اگرچه پیش‌بینی اشعه فرابنفش در چهار فصل سال انجام می‌شود اما معمولا روزهایی که سطح تابش پرتو فرابنفش خطرآفرین است، در ماه‌های گرم سال است که از اواخر فصل بهار آغاز می شود و در طول تابستان ادامه دارد اما در سال‌های گذشته با افزایش دمای جهانی و اثر تغییرات اقلیمی، تعداد روزهای گرم افزایش یافته است. این امر سبب شده که بازه رخداد این شرایط از اواخر بهار تا اوایل پاییز در نظر گرفته شود.

وی ادامه داد: پیش‌بینی‌های دقیق به‌صورت روزانه و پنج‌روزه انجام می‌شود. در حال حاضر در پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو برای ماه‌های آینده نیز در دسترس است. هر چند دقت این پیش‌بینی‌ها هرچه از زمان حال دورتر می‌شود، کاهش پیدا می‌کند اما امروزه با استفاده از مدل‌های جهانی می‌توان پیش‌بینی‌هایی فصلی و حتی برای دهه‌های آینده نیز ارائه داد.

تأثیر آلاینده‌ها بر شدت تابش فرابنفش

رهنما در توضیح تأثیر آلودگی هوا بر شدت تابش اشعه فرابنفش گفت: نقش آلاینده‌ها پیچیده و متنوع است. برخی آلاینده‌ها با پراکندگی یا جذب اشعه، می‌توانند شدت آن را کاهش دهند اما برخی دیگرمانند ذرات معلقی که باعث تغییر زاویه تابش می‌شوند، ممکن است باعث تقویت پرتو فرابنفش شوند بنابراین نوع آلاینده و ساختار شیمیایی آن نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان تأثیر دارد.

وی افزود: منابع مختلف علمی تأکید کرده‌اند که آلاینده‌های جوی می‌توانند هم در کاهش و هم در افزایش شدت پرتو فرابنفش نقش داشته باشند.