آنچه درباره حضانت فرزندان بعد از طلاق باید بدانید

حضانت فرزند یکی از مهم‌ترین موضوعات حقوق خانواده است که پس از جدایی والدین، فوت یکی از آنها یا بروز شرایط خاص، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. قانون مدنی ضمن تعیین تکلیف حضانت در صورت جدایی والدین، برای مواردی مانند جنون یا ازدواج مجدد مادر، امتناع والد از نگهداری طفل و همچنین قرار گرفتن سلامت جسمانی یا تربیت اخلاقی کودک در معرض خطر، مقررات مشخصی وضع کرده است. در ادامه، شرایط حضانت فرزند، حق ملاقات والدین و موارد سلب حضانت بر اساس مواد قانون مدنی بررسی می‌شود.

حضانت فرزند در صورت جدایی والدین

ماده ۱۱۶۹ (اصلاحی ۰۸ˏ۰۹ˏ۱۳۸۲) قانون مدنی، برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است. 

حضانت فرزند در صورت جنون یا ازدواج مادر

مطابق ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی، اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود یا با دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود. این در حالی است که مطابق ماده ۱۱۷۶ قانون مذکور، مادر مجبور نیست که بطفل خود شیر بدهد مگر در صورتیکه تغذیه طفل بغیر شیر مادر ممکن نباشد.

عدم امکان امتناع والدین از نگهداری فرزند 

مطابق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی، هیچیک از اَبَوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل بعهده آنها است از نگهداری او امتناع کنند، در صورت امتناع یکی از اَبَوین حاکم باید بتقاضای دیگری یا به تقاضای قیّم یا یکی از قرباء و یا بتقاضای مُدعی‌العموم نگهداری طفل را بهر یک از اَبَوین که حضانت بعهده او‌ست الزام کند و در صورتیکه الزام ممکن یا مؤثر نباشد حضانت را بخرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد بخرج مادر تامین کند.

همچنین در صورتیکه بعلّت طلاق یا بهر علّت دیگر اَبَوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند هر یک از اَبَوین که طفل تحت حضانت او نمیباشد حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوطه به آن در صورت اختلاف بین اَبَوین با محکمه است.

مصادیق سلب حق حضانت 

طفل را نمی‌توان از اَبَوین و یا از پدر و یا از مادری که حضانت با او است گرفت مگر در صورت وجود علّت قانونی. همچنین مطابق ماده ۱۱۷۳ (اصلاحی ۱۱ˏ۰۸ˏ۱۳۷۶) قانون مذکور، هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می‌تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیّم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.

موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است:

۱ - اعتیاد زیان آور به الکل، مواد مخدر و قمار.

۲ - اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء.

۳ - ابتلا به بیماری‌های روانی با تشخیص پزشکی قانونی.

۴ - سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدی گری و قاچاق.

۵ - تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.